زندگي نامه مختصر آیت الله سید محمد موسوی دهسرخی

جت الاسلام و المسلمین سید صادق موسوی دهسرخی، فرزند مرحوم آیت الله سید محمد موسوی دهسرخی، در گفت وگو با خبرنگار مرکز خبر حوزه، اظهار داشت: ایشان همواره به دنبال علم و تحصیل و نگارش کتاب بوده به گونه ای که تا لحظاتی قبل از آغاز بیماری و سکته مغزی در حال نوشتن بودند

وی با تأکید بر این که، این عالم ربانی، زندگی بسیار ساده و به دور از هرگونه تجملی داشتند، گفت: پدرم از جمله شخصیت هایی بودند که همواره از عناوین و القاب مرسوم دوری می کردند، اما تمام کسانی که با ایشان برخورد داشتند، او را یک عارف واقعی می دانستند

حجت الاسلام و المسلمین سید صادق دهسرخی در بیان هر چه بیشتر شخصیت پدر خویش، ابراز داشت: تمام کسانی که با آیت الله دهسرخی رابطه داشتند تصریح می کردند  که زندگی ساده ایشان زبانزد خاص و عام بود

وی در بیان شخصیت علمی آیت الله دهسرخی، اظهار داشت: کتاب نفیس مفاتیح الصحه و کتاب شریف رمزالصحه در باب طب، کتاب الجمان الحسان فی احکام القرآن که راجع به آیات قرآن است، کتاب النساء فی اخبار الفریقین (زن از دیدگاه روایات اسلامی) که طرفداران بسیاری تاکنون داشته و تا به حال در سراسر ایران و برخی از کشورهای دیگر منتشر شده است، کتاب کشکول موسوی دهسرخی که در دهه اخیر به زیور طبع آراسته گردید و در نهایت کتاب ارزشمند و گرانسنگ «رمزالمصیبة فی مقتل من قال انا قتیل العبرة» از تالیفات فاخر این عالم ربانی می‌‌باشد

فرزند مرحوم آیت الله موسوی دهسرخی، با تقدیر از بیت مکرم حضرت آیت الله العظمی گلپایگانی(ره) که از آغاز بیماری این عالم ربانی تا کنون مساعدت داشته‌اند تشکر و قدردانی به عمل آورد

گفتنی است؛ آیت‌الله موسوی دهسرخی، روز جمعه به علت سکته مغزی راهی بیمارستان شد و پس از معاینات تیم پزشکی متوجه خونریزی معده و در نهایت وخامت حال ایشان شدند و پس از چند روز تلاش پزشکان سحرگاه امروز دارفانی را وداع گفت

زندگي نامه آيت الله العظمي سيد ابوالقاسم خویی

(1317 ق- 1371 ش)، مجتهد، فقیه، اصولى، مفسر، مدرس و مرجع بزرگ شیعه. آیت‏اللَّه خویى در خوى متولد شد. در سال 1330 به نجف رفت و پس از تحصیل علوم ادبى و منطق و اصول فقه و كلام و فلسفه، بحث عالى خارج را نزد مجتهدان بزرگى چون آیت‏اللَّه شیخ الشریعه‏ى اصفهانى، شیخ مهدى مازندرانى، شیخ ضیاءالدین عراقى، شیخ محمد حسین غروى، شیخ محمد حسین نایینى، شیخ محمد جواد بلاغى و آیت‏اللَّه سید حسن بادكوبه‏اى، فراگرفت و به درجه‏ى اجتهاد رسید. آیت‏اللَّه خویى مدتى در مسجد الخضراء نزدیك حرم امیرالمومنین (ع) به تدریس بحث خارج «مكاسب» شیخ انصارى، كتاب «صلاه» و بحث خارج «عروه»، و همچنین تفسیر قرآن پرداخت. در حوزه‏ى درس ایشان هزاران شاگرد تربیت یافتند كه هر یك به عنوان مرجعى در سراسر بلاد اسلامى منتشرند. در عراق درگذشت و در نجف دفن شد. او تالیفات متعددى دارد كه برخى از آنها عبارت است از: «اجود التقریرات»؛ «الامر بین الامرین»؛ «البیان فى تفسیر القرآن»؛ «التنبیه على حكم اللباس المشكوك علیه»؛ «التنقیح فى شرح العروه الوثقى»؛ «مدارك العروه»؛ «الدراسات فى الاصول»؛ «مصباح الفقاهه»؛ «تكمله منهاج الصالحین»؛ «مبانى تكمله‏ى منهاج الصالحین»؛ «تهذیب و تتمیم منهاج الصالحین»؛ «مستحدثات المسائل»؛ «منتخب الرسائل»؛ «مناسك الحج»؛ «المسائل المنتخبه»؛ «فقه القرآن على المذاهب الخمس»؛ «المحاضرات فى الفقه الجعفرى»؛ «معجم رجال الحدیث» در بیست و سه جلد و برخى كتب دیگر كه هنوز طبع نشده.[1] فقیه مرجع مدرس. تولد: 15(1278 رجب 1317 ق.)، خوى. درگذشت: 17 مرداد 1371، كوفه. آیت‏الله سید ابوالقاسم خویى، فرزند على‏اكبر فرزند هاشم موسوى خویى نجفى، در شهر خوى به تحصیل برخى مقدمات پرداخت. در سال 1330 ق. به نجف اشرف رفت و در حوزه‏ى علمیه‏ى نجف به فراگرفتن علوم ادبى و منطق پرداخت. پس از فراگیرى كتاب‏هاى درسى اصولى و فقهى و از جمله نزد پدرش، به تحصیل خارج نزد استادان مختلف و از جمله آیت‏الله شیخ فتح‏الله معروف به شیخ الشریعه اصفهانى، آیت‏الله شیخ مهدى مازندرانى، آیت‏الله شیخ ضیاءالدین عراقى، آیت‏الله محمدحسین اصفهانى، آیت‏الله محمدحسین نایینى، آیت‏الله شیخ محمدجواد بلاغى، آیت‏الله سید محمدحسین بادكوبى پرداخت. بعد با اجازه آیت‏الله محمدحسین نایینى به تدریس كتب امامیه و غیر امامیه، كتب اربعه (كافى، فقه، تهذیب، استبصار) و جوامع (وسایل بحار، وافى) پرداخت. در سال 1352 ق. بسیارى از علما مانند آیت‏الله نایینى، آیت‏الله سید ابوالحسن اصفهانى، آیت‏الله عراقى و آیت‏الله بلاغى به مقام علمى و اجتهاد ایشان شهادت دادند. در این زمان بود كه آیت‏الله العظمى خویى مجلس بحث خارج خود را در مسجدالخضراء نزدیك حرم حضرت امیر (ع) تشكیل داد و سال‏ها به تدریس بحث خارج مكاسب آیت‏الله شیخ مرتضى انصارى، كتاب صلاة و بحث خارج عروة از سید محمدكاظم یزدى از كتاب طهارت وبعدها نیز به تفسیر قرآن كریم پرداخت. از جمله آیار ایشان مى‏توان به عنوان‏هاى زیر اشاره نمود: البیان فى تفسیر القرآن؛ اجود التقریرات (دو جلد)؛ تكمله منهاج الصالحین؛ مبانى تكمله منهاج الصالحین (دو جلد) المسائل منتخبه، مستحدثات المسائل؛ تعلیقه على العروة الوثقى؛ رسالة فى اللباس المشكوك؛ نفحات الاعجاز فى الرد على حسن الایجاز؛ منتخب الرسائل؛ تعلیقه على المسائل الفقیه؛ منتخب توضیح المسائل؛ تلخیص المنتخب؛ مناسك الحج (به عربى و نیز به فارسى)؛ تعلیقه المنهج الاحكام الحج؛ معجم رجال الحدیث (بیست و سه جلد). تقریرات آیت‏الله العظمى خویى به شرح زیر هستند: تنقیح العروة الوثقى، شش جلد در علم و فقه، دروس فى فقه الشیعه چهار جلد در علم فقه، مستند العروة سه جلد در علم فقه، فقه العترة، دو جلد در علم فقه، تحریر العروة یك جلد در علم فقه، مصباح الفقاهه، سه جلد در علم فقه، محاضرات فى الفقه الجعفرى، دو جلد در علم فقه، الدر الغوالى فى فروع العلم الاجمالى، یك جلد در علم فقه، محاضرات فى اصول الفقه، پنج جلد در علم اصول، مصباح الاصول، دو جلد در علم اصول؛ مبانى الاستنباط، دو جلد در علم اصول؛ دراسات فى الاصول، مصابیح الاصول یك جلد در علم اصول، جواهر الاصول، یك جلد در علم اصول؛ الامر بین الامرین، یك جلد در علم اصول؛ الرأى السدید فى الاجتهاد و التقلید، یك جلد در علم فقه؛ رسالة فى التحقیق الكر، یك جلد در علم فقه؛ رسالة فى حكم اوانى الذهب، یك جلد در علم فقه. از كتاب‏هاى طبع نشده وى میتوان به عنوان‏هاى زیر اشاره كرد: اضاةالقلوب؛ فقه القرآن على المذاهب الخمس؛ فهرست جامع الشتات؛ ازالة المحاده عن ملك المنافع المتضادة؛ آثارة العقول؛ قاعدة التحاوز؛ تعارض. آیت‏الله العظمى خویى در پى یك بیمارى قلبى در بیمارستان ابن‏النفیس بغداد بسترى و پس از یك هفته به نجف اشرف بازگشت و پس از گذشت چند روز به علت كهولت سن در ساعت سه بعدازظهر به وقت بغداد در روز هفدهم مرداد 1371 (مطابق با هشتم صفر 1413 ق.) در كوفه چشم از جهان فروبست. پیكر ایشان صبح یك شنبه در نجف اشرف تشییع شد و در مسجد الخضراء (صحن مطهر علوى) به خاك سپرده شد. منابع: معجم رجال الحدیث، جلد 22، ص. 17. آیت‏الله العظمى خویى به رحمت ایزدى پیوست»، كیهان فرهنگى س. 9 ش. 6 (شهریور 1371)، ص. 55. «چهره درخشان علوم مختلف اسلامى، حاج سید ابوالقاسم خویى (ره)»، كیهان، ش. 14575(25 شهریور 1371)، ص. 18 ص. گنجینه دانشمندان، جلد پنجم/ شیخ محمد شریف رازى، ص. 65 -64 مجلس نشین قدس، یادوراه پیشگام شهداى محراب، آیت‏الله قاضى طباطبائى/ شعر دوست، با مقدمه‏اى از حجت‏الاسلام سدى حسین موسوى تبریزى گنجنیه دانشمندان، جلد دوم/ شیخ محمد شریف رازى، ص. 9 -3.

برگرفته از کتاب: اثرآفرینان (جلد اول-ششم)

منابع زندگینامه: [1] كیهان فرهنگى (س 9، ش 6، ص 55)، مولفین كتب چاپى (242 -240 /1).

زندگي نامه آيت الله سيد محمدهادی میلانی

سید محمد هادى حسینى میلانى بن العلامه الحجة آیت‏اللَّه آقا سید جعفر بن العلامه الورع آیت‏اللَّه آقا سید احمد حسینى میلانى از مراجع تقلید بزرگ و آیات عظام معاصر است در مشهد مقدس؛ معظم‏له در شب هفتم ماه محرم هزار و سیصد و سیزده قمرى در خاندان بزرگ علمى در نجف اشرف متولد شد و در مهد تربیت والد ماجدش كه داماد گرامى علامه فقیه آیت‏اللَّه العظمى حاج شیخ محمدحسن مامقانى بوده پرورش یافته است والد ماجدش مرحوم آیت‏اللَّه آقا سید جعفر حسینى از علماء جلیل‏القدر نجف اشرف و از شاگردان مرحوم آیت‏اللَّه العظمى آقاشیخ حسن مامقانى به شمار مى‏رفت و مردى بود كه در زمان خود به علم و تقوا شهرتى داشت قبل از اینكه مردم از فضائل اخلاقى و مقامات علمى آن بزرگوار برخوردار گردند در سن جوانى از دنیا رحلت نمود و در رواق شمالى مرقد مطهر حضرت موسى بن جعفر و جواد الائمه علیه‏السلام دفن شد. وى فرزند مرحوم آیت‏اللَّه آقا سیداحمد حسینى میلانى كه از شاگردان آیت‏اللَّه العظمى آقاشیخ محمدحسن صاحب كتاب جواهر و در آذربایجان مرجع تقلید و پناهگاه مسلمانان بود. مرحوم آقا سید احمد فرزند حجةالاسلام آقاسید مرتضى حسینى بن ركن‏الاسلام آقاسید على‏اكبر كه مورد علاقه مردم بودند بوده و او فرزند آقا سید اسداللَّه حسینى بود و این دو بزرگوار ساكن قصبه میلان بودند و پدران بزرگوار آنان از شرفاء سادات مدینه طیبه محسوب مى‏شد. پدر بزرگوار آقا سید اسداللَّه به حسب تقاضاى اهالى آذربایجان متوجه به آن سامان شده و در آنجا از دنیا رفت مرقد او هم اكنون زیارتگاه عموم مى‏باشند. والده ماجده حضرت آیت‏اللَّه میلانى صبه مرحوم آیت‏اللَّه العظمى حاج شیخ محمدحسن مامقانى بودند و آن بزرگوار در سال 1323 قمرى از دنیا رفت و كانون علم و تقوا و از مراجع بزرگ شیعه به شمار مى‏رفت و آثار علمى وى هم اكنون در حوزه‏هاى علمى مورد استفاده عموم مى‏باشند. در زمان معظم‏له نام دوازده هزار نفر از طلاب علوم دینیه در دفتر او مرقوم بود و حقوق آنان از ناحیه وى پرداخت مى‏شد. و در هر سال بیش از پنجاه هزار تومان از باب وجوهات به ایشان مى‏رسید و آنها را میان مستحقین و اهل علم تقسیم مى‏كرد و درهمى براى خود و عیالات خود باقى نمى‏گذارد و اگر شب مى‏رسید تا صبح نمى‏گذارد همان ساعت به اهلش مى‏رسانید. دائى و پدر همسر كریمه ایشان مرحوم آیت‏اللَّه عالم بزرگوار و شیخ العلماء حاج شیخ عبداللَّه مامقانى قدس‏اللَّه سره صاحب تنقیح المقال در علم رجال و مرات الكمال و مرآت الرشاد و غیره از آیات عظام و مراجع انام عصر خود بوده است. معظم‏له در سن كودكى پدر بزرگوار خود را از دست داده ولى در همان اوان داراى شوقى وافر به تحصیل علوم و مقدمات را تا سن دوازده سالگى نزد مرحوم آقا میرزا ابراهیم همدانى و آخوند ملامحسن تبریزى و دیگران خوانده و سطح را نزد مرحوم آیت‏اللَّه آقا شیخ ابراهیم سالیانى و مرحوم حجةالاسلام آقا سید جعفر اردبیلى و مرحوم آیت‏اللَّه حاج میرزا على ایروانى (صاحب حاشیه بر مكاسب و كفایه و تالیفات دیگر) و مرحوم حجةالاسلام آقا شیخ غلامعلى قمى سامرائى و مرحوم حجةالاسلام والمسلمین دائى بزرگوارشان آقا شیخ ابوالقاسم مامقانى كه در زهد و تقوا مانند پدر معظم خود آیت‏اللَّه مامقانى بودند تكمیل نموده آنگاه دروس خارج فقه و اصول را از علماء بزرگ و نوابغ عصر خود مانند مرحوم آیت‏اللَّه شریعت اصفهانى و آیت‏اللَّه میرزا محمدحسین نائینى و مرحوم آیت‏اللَّه آقاى حاج شیخ محمدحسین اصفهانى و مرحوم آیت‏اللَّه آقا ضیاء عراقى استفاده نموده و فلسفه و كلام را از مرحوم آیت‏اللَّه حاج شیخ محمدحسین اصفهانى و علم مناظره را از مرحوم حجةالاسلام علامه مجاهد حاج شیخ جواد بلاغى صاحب كتاب الهدى الى دین المصطفى و الرحله المدرسیه و آلاء الرحمن در تفسیر و غیره فراگرفته‏اند. مشایخ اجازه روایتى ایشان 1- مرحوم آیت‏اللَّه حاج سید حسن صدر 2- مرحوم آیت‏اللَّه حاج سید عبدالحسین شرف‏الدین 3- مرحوم ثقه‏المحدثین حاج شیخ عباس قمى 4- مرحوم حجةالاسلام والمسلمین حاج شیخ آغابزرگ تهرانى. آیت‏اللَّه میلانى در ادبیات فارسى و عربى حظ وافرى دارند و با ادباء معاصر خود مانند مرحوم آقاى شیخ محمد سماوى و آقاى شیخ جعفر نقدى و حجةالاسلام آقا میرزا محمدعلى اردوآبادى مطارحات ادبیه داشتند و اشعارى كه در جوانى به زبان عربى سروده‏اند شاهد زنده‏ى بر این مدعى است. آیت‏اللَّه میلانى بیش از پنجاه سال در نجف اشرف و كربلا و مشهد مقدس به تدریس فقه و اصول اشتغال داشته و تربیت‏شدگان علمى و اخلاقى ایشان در اكناف و اطراف ممالك و شهرهاى اسلامى بسیارند كه به وظائف دینى خود مشغول مى‏باشند. و معظم‏له در تشویق و تكریم فضلاء و محصلن كوشا مى‏باشند. آثار علمى او عبارت است از نوشته‏هاى بسیار كه درباره علم و فقه و اصول و تفسیر نگاشته‏اند و آنها را بعضى از فضلاء كه در حوزه درس كربلاى وى حضور داشته نوشته است. معظم‏له درباره قسمتى از علوم اسلامى مطالعات دقیق و نظریه‏اى قوى دارد كه از آن جمله علم حدیث است. وى مدت هشت سال با مرحوم آیت‏اللَّه حاج شیخ على قمى درباره علم حدیث مذاكراتى داشته است. او نسخه كتاب وسائل خود را به نسخه‏اى كه به خط مرحوم شیخ المحدثین شیخ حر عاملى نوشته شده مقابله و به مدارك آن مراجعه نموده است. بیشتر افرادى كه زندگانى علماء و رجال معاصر را نگاشته و به صورت كتاب منتشر نموده‏اند از قبیل: صاحب كتاب معارف الرجال و صاحب كتاب معجم رجال الفكر و الادب و صاحب كتاب ماضى النجف و حاضرها شخصیت و زندگانى آقاى میلانى را نوشته‏اند. در بسیارى از مجله‏هاى كشورهاى اسلامى به مناسبتهائى راجع به معظم‏له مقالاتى درج نموده‏اند كه از جمله در مجله: العلوم بیروت در سنه 11 عدد 18 به مناسب تاریخ مشهد مقدس و مرقد حضرت على بن موسى الرضا (ع) و خلیفه عباسى هارون الرشید مقاله‏اى نوشته تا آنجا كه رسیده به مدرسه‏هاى قدیمه ارض اقدس مى‏نگارد. امروز چنانكه قبلا یادآور شدیم تعداد طلایى كه در مشهد مقدس مشغول تحصیل و تحقیق هستند قریب دوهزار و پانصد نفر (2500) مى‏باشد كه در حوزه‏هاى متعدده علمیه تقسیم شده‏اند و آنان درباره تحصیل هر موضوع و علمى از قبیل علم فقه و علم اصول و لغت و حكمت و امثال ذلك داراى اسنادهاى متعددى هستند. ولى ریاست و زعامت كلیه آن حوزه‏هاى علمیه به عالم ربانى و دانشمندان صمدانى علامه بزرگوار سید محمدهادى میلانى مى‏باشند كه بزرگ استادهاى علم فقه و علم اصول به شمار مى‏رود. وى همان كسى است كه قریب چهارصد نفر از افرادى كه قریب‏الاجتهادند در مجلس درسش حاضر مى‏شوند. آیت‏اللَّه میلانى در سال 1370 قمرى به حج مشرف شده و یك سفر هم در سال 1359 ق به سوریه و لبنان نمودند و ایشان شش مرتبه هم به ایران مسافرت نمودند كه سفر ششمین ایشان در روز عرفه 1373 ق بود كه به قصد زیارت ارض اقدس و حضرت رضا علیه آلاف التحیه و الثناء بود. وى در خانه مرحوم آیت‏اللَّه حاج شیخ على‏اكبر نوغانى وارد شده و از روز ورود ایشان حوزه علمیه مشهد و علماء اعلام و طبقات مختلف مردم تقاضا و اصرار نمودند كه معظم‏له براى تدریس و تربیت محصلین علوم دینیه در مشهد مقدس اقامت نمایند وى قبول ننمود تا اینكه ملزم به استخاره شد. پس از استخاره این آیه شریفه آمد. واتبع ما یوحى الیك من ربك واصبر حتى یحكم اللَّه و هو خیر الحاكمین. پس از این استخاره قبول نمود كه مدت سه ماه در خراسان توقف و شروع به تدریس نماید وقتى كه فضلاء برجسته حوزه علمیه مشهد مقدس وضع تدریس و مطالب دقیق ایشان را دیدند و شنیدند علاقه بیشترى پیدا كردند لذا با عزمى راسخ و اصرارى بیش از پیش خواستار توقف حضرتش گردیدند. آن بزرگوار به ناچار تقاضاى آنان را پذیرفت و عزم رحیلش بدل به اقامت گردید و در مسجد جامع گوهرشاد به تدریس خارج فقه و اصول پرداخت و صدها نفر از فضلاء و علماء مشهد به محضرش حاضر و بهره‏مند مى‏گردند. آثار و باقیات الصالحات آیت‏اللَّه میلانى مدظه. آن جناب در این مدتى كه در مشهد مقدس اقامت دارند در اغلب موسسات خیریه بناهاى دینى سهیم و شریك بوده و اشخاص شایسته‏اى از روحانیین را براى تبلیغ و ارشاد مردم به اطراف اعزام نموده و هم اكنون مى‏نمایند. ایشان همیشه در نظر داشته و دارند كه حوزه‏ها باید داراى نظم و برنامه مخصوص باشد و لازم است كه كلیه علوم اسلامى در آنها تدریس و خوانده شود و لازم است كه محصلین علوم دینیه درباره سایر علوم نیز داراى مطالعاتى باشند. آیت‏اللَّه میلانى در سال 1383 ق در شهرستان قم مدرسه‏اى به نام مدرسه منتظریه (حقانى) تأسیس و تعداد صد نفر دانشجو پذیرفته كه تحت تعلیم و تربیت مى‏باشند. جناب ایشان در مشهد مقدس نیز مدرسه‏اى دو طبقه تأسیس كرده كه داراى پانصد نفر محصل است (متأسفانه در این ایام آن مدرسه خراب و جزو فلكه آستانه گردید). مدرسه مدرن و زیباى دیگرى به نام امام جعفر صادق (ع) در جنب مسجد شاه مشهد و نزدیكى (مدرسه سلیمان‏خان) بنا نموده‏اند كه از جهت معمارى و زیبائى از مدارس نمونه علمى معاصر محسوب مى‏گردد. در این ایام كه مشغول به تحریر این سطور مى‏باشم معظم‏له مبتلا به كسالت شدیدى شده كه براى معالجه به تهران آمده ولى موثر واقع نشده به مشهد مراجعت و در یكى از دهات اطراف مشهد بسترى و دوران نقاهت و بیمارى را مى‏گذرانند. من اللَّه على المسلمین بشفاء وجوده انشاءاللَّه. آثار علمى آن جناب از این قرار است. 1- شرح استدلالى به كتاب صلوه شرایع 2- كتاب استدلالى در اجاره. 3- كتاب استدلالى در مزارعه و مسافات 4- كتاب در مبحث اوامر تا آخر استصحاب. 5- كتاب در مضاربه استدلالى 6- كتاب در تفسیر جزو عمه آخرین جزو از قرآن. 7- رساله در بحث مشتق 8- رساله در تحقیق صلوه جمعه. 9- رساله در منجزات مریض 10- رساله در تأمین والیا نصیب (قرعه‏كشى) 11- رساله در احكام جلود و غیره 12- حواشى بر كتاب الهدى الى دین المصطفى. 13- حاشیه بر وسیله النجاه 14- حاشیه بر عروةالوثقى و غیره. آیت‏اللَّه میلانى داراى دو برادر به نام حاج سید موسى و حاج سید كاظم و سه پسر به نام 1- حجةالاسلام حاج سید نورالدین مقیم شهر رى 2- حجةالاسلام حاج سید عباس مقیم نجف 3- آقاى حاج سید محمدعلى مقیم مشهد و یك دختر مى‏باشند.

برگرفته از کتاب: گنجینه دانشمندان (جلد هفتم)

زندگي نامه آيت الله سيد محسن حکیم

( ملیت: ایرانی  قرن:14)

(1390 -1306 ق)، فقیه، مجتهد و مرجع تقلید. در نجف متولد شد. در شش سالگى پدرش را از دست داد و برادرش سرپرستى او را بر عهده گرفت. وى مقدمات را تا قوانین نزد برادر بزرگ خود و بقیه‏ى علوم را نزد سایر فضلا فراگرفت. پس از اتمام درس سطح، محضر ملا محمدكاظم خراسانى رسید، و از وى بهره گرفت. آنگاه به تدریس فقه و اصول پرداخت، و مدتى در صحن نجف و مسجد هندى به اقامه‏ى نماز جماعت پرداخت. وى پس از فوت آیت‏اللَّه حاج آقا حسین بروجردى، مرجعیت تام در میان شیعیان دوازده امامى پیدا كرد. آیت‏اللَّه حكیم در هشتاد و چهار سالگى در كاظمین درگذشت و در نجف به خاك سپرده شد. آثار او عبارت‏اند از: «رساله‏ى عملیه»؛ «حاشیه على العروة الوثقى»؛ «حقایق الاصول تعلیقه على كفایة الاصول»؛ «دلیل الناسك» یا «راهنماى مناسك حج»؛ «منهاج السالكین» و «منهاج الناسكین».

برگرفته از کتاب: اثرآفرینان (جلد اول-ششم)

منابع زندگینامه: الذریعه (163/23 -149/6)، شرح حال رجال (192 -190 /5)، مولفین كتب چاپى (220 -217 /5).

زندگي نامه آيت الله سيدان دام ظله

ديدار با دانشوران

شمّه اي از زندگينامه آية الله سيّدان«دام ظله»

آيتالله حاج سيد جعفر سيّدان «حفظه الله» يکى از زبده ترين پروردگان مکتباستاد، حاج شيخ مجتبى قزوينى «ره» عالمِ عامل، و مدرّسِ فاضل است كه درخانواده اي سرشار از ايمان و عقيده در اواخر سال 1313 هجري شمسي در شهرمقدس مشهد الرضا «ع» ديده به جهان گشود دوران شيرين كودكي را در دامن پرمهر مادري عفيفه و مؤمنه و در سايه پدري عطوف و مهربان گذراندند و پس ازفراگيري ادبيات فارسي در مكتبخانه، بخاطر عرق ديني والدين و علاقه شخصيوارد حوزه علميه شدند.آيت الله حاج سيد جعفر سيّدان «حفظه الله» يکى اززبده ترين پروردگان مکتب استاد، حاج شيخ مجتبى قزوينى «ره» عالمِ عامل، ومدرّسِ فاضل است كه در خانواده اي سرشار از ايمان و عقيده در اواخر سال1313 هجري شمسي در شهر مقدس مشهد الرضا «ع» ديده به جهان گشود دوران شيرينكودكي را در دامن پر مهر مادري عفيفه و مؤمنه و در سايه پدري عطوف ومهربان گذراندند و پس از فراگيري ادبيات فارسي در مكتبخانه، بخاطر عرقديني والدين و علاقه شخصي وارد حوزه علميه شدند.

علوم: صرف و نحوو ادبيات عرب، معاني و بيان، فقه و اصول، و كلام و فلسفه را نزد اساتيدمبرّز و به نام آن روزگار از قبيل حجة الحق مرحوم اديب نيشابوري ثاني،حضرت آيت الله حاج ميرزا احمد مدرّس يزدي، حضرت آيت الله حاج شيخ هاشمقزويني، حضرت آيت الله حاج شيخ مجتبي قزويني و حضرت آيت الله العظمي حاجسيد محمد هادي ميلاني «رضوان الله تعالي عليهم اجمعين» فرا گرفتند.

بدينگونه كه دروس ادبيّات عرب، معاني و بيان را نزد اديب ثاني كه بي نياز ازمعرفي است، و معالم، قوانين و شرح لمعه را نزد استاد برجسته حاج ميرزااحمد مدرّس، و سطح عالي يعني رسائل و مكاسب شيخ انصاري و كفايه آخوندخراساني را نزد حاج شيخ هاشم قزويني كه از بيان بسيار گويائي بر خورداربودند و در تدريس سطح قدرت بسياري داشتند تتلمذ نمودند.

وبويژه از انفاس ذي نفوذ دو استاد فوق الذكر بهره وافي و كافي گرفتند كهدروس خارج فقه و اصول را قريب هشت سال از محضر با بركت حضرت آيت اللهالعظمي ميلاني «رحمه الله» استفاده نمودند، و دروس فلسفه و كلام شامل: شرحمنظومه، شرح اشارات، اسفار، مشاعر و بالجمله معارف اهل البيت «عليهمالسلام» و اخلاق را از محضر پر فيض حضرت آيت الله حاج شيخ مجتبي قزويني«رحمه الله» بهرمند شدند و در زمره شاگردان شاخص و بارز آن بزرگوار درآمدند. البته معلوم است و نيازي به بيان نيست كه ايشان يعني حاج شيخ مجتبيقزويني مباني و بافته هاي فلسفي را قبول نداشتند بلكه خدشه و قويّا رد مينمودند.

همچنين ايشان از ياري و همگاميصميمي با حضرات آيات عظام: آيت الله ميرزا جواد آقا تهراني، و آيت اللهحاج شيخ حسنعلي مرواريد، و آيت الله العظمي حاج ميرزا علي آقاي فلسفي و...«رحمة الله عليهم» برخور دار بودند و اين اتحاد نوعا در اعلاميه هاي دورانانقلاب و مسائل مستحدثه ديگر به چشم مي خورد .

اكنونايشان يكي از مدّعيان و مدافعان جبهه فرهنگي عقائدي كشور بويژه معارفوحياني مستند به اهل بيت «عليهم السلام» و مكتب معارفي فقهاء اماميه درخراسان كه اخيرا بعد از پخش مصاحبه مرحوم دكتر عبد الجواد فلاطوري و جنابآقاي حکيمي به نام «مكتب تفكيك» معروف و مشهور، و آوازه آن به خارج مرزهايكشور نيز رسيده است مي باشند، و گاهي جسته و گريخته، در خفاء و آشكارمبارز طلبي ايشان را در اين باب نيز ديده و شنيده ايم .

حضرتايشان ساليان متمادي است كه به ترويج معارف اسلامي و تدريس در مجامع علمي،اعم از حوزوي و دانشگاهي اشتغال دارند و راهنمائي دانشجويان را در چندينرساله و پايان نامه به عهده داشته اند، همچنين در مناظرات رو در رو وطرفيني يا گروهي اعم از بي نامان و مشهوران يد طولائي داشته كه مؤالف ومخالف بدان مقرّند.

ثمره تلاشهاي گستردهايشان تا كنون متجاوز از بيست و پنج كتاب و رساله از قبيل دروس اعتقادي،ميزان شناخت، جبر و قدر، معاد، فوائد نبويه، آيات العقائد، تفكيك يا روشفقهاء اماميه، شرح خطبه 152 نهج البلاغه، مناظره در مسأله اي از معاد،...، و بيش از دو هزار نوار كاست از دروس كلام و تفسير و اخلاق و... ميباشد .

امروزايشان، در نقد فلسفى و حريت فکرى چهره اى بى نظيرند و در بيان معارف حقهالهيه قرآنى و اوصيايى استادى كم مانند مي باشند. و در اين روزگار، افتخارحوزه هاى علميه بويژه حوزه خراسانند.

معظمله از صدر نشينان منبر و خطابه نيز هستند، و يادگارى از برخى استادان منبرروزگاران گذشته اند كه واجد علم و عمل و جامع گفتار و کردار مي باشند، خدمات ايشان در تقليد شکنى و ارائه راه «تعقل مستقل» هميشه مورد تقديربوده و خواهد بود.

زندگي نامه آيت الله حاج سيد محمد حسين مصباح موسوي

آيت الله حاج سيد محمد حسين مصباح موسوي

(1345ـ1424هـ.ق)

ولادت:

آيت الله حاج سيد محمد حسين مصباح موسوى (ره) در روز تاسوعاى سال 1345هجري قمري (1305 هـ .ش) در بيت علم و تقوا و سيادت ديده به جهان گشود.

خاندان:

والد محترم ايشان مرحوم آيت الله حاج سيد اسدالله مصباح موسوى مؤسس بيت مصباح در مشهد مقدس از وجوه علماى معروف به زهد وتقواى خراسان و مورد وثوق و اعتماد مراجع تقليد وقت مانند حضرات آيات عظام سيد اسماعيل صدر و ميرزا محمد تقى شيرازى و سيد محمد کاظم طباطبائى يزدى و سيد ابوالحسن اصفهانى بود و از ايشان داراى وکالت بودند. پس از رحلت ايشان به سال 1322 هجري شمسي فرزند ارشد ايشان مرحوم آيت الله حاج سيد مرتضى مصباح موسوى جانشين ايشان گشته و همچنان مورد اعتماد مراجع تقليد آن زمان يعنى آيات عظام سيد ابوالحسن اصفهانى و سيد حسين بروجردى اعلى الله مقامهما بود.

پس از رحلت مرحوم حاج سيد مرتضى مصباح به سال 1332 هجري شمسي اخوى ايشان يعنى مرحوم آيت الله حاج سيد محمد حسين مصباح موسوى عهده دار نمايندگى مرجع عاليقدر شيعه آيت الله بروجردى گرديد.

تحصيلات:

آيت الله مصباح (رحمة الله عليه) در حوزه هاى علميه مشهد و قم علوم متداول دينى را نزد اساتيد بزرگى فرا گرفت. ادبيات را نزد مرحوم اديب ثانى (شيخ محمد تقى اديب نيشابوري) فرا گرفت. مقدار زيادى از سطوح عاليه را نزد مرحوم آيت الله حاج شيخ هاشم قزوينى آموخت .همچنين اين استاد بزرگ حوزه علميه مشهد ـ يک درس خارج خصوصى براى ايشان و مرحوم آيت الله سيد محمد باقر حجّت طباطبائى (رحمة الله عليه) مقرّر کردند. از ديگر اساتيد آيت الله مصباح (رحمة الله عليه) مى توان به مرحوم آيت الله العظمى حاج سيد هادى ميلانى (رحمة الله عليه) اشاره کرد.

تدريس:

معظم له در مسجد فيل اقامه نماز جماعت مى کرد و در همان مکان به تدريس سطوح عاليه و تفسير قرآن کريم مى پرداختند و عده زيادى از طلاب و فضلاى حوزه علميه مشهد در اين درسها و بحثها شرکت مى کردند. مدّتى هم در مدرسه ميرزا جعفر به تدريس اشتغال داشتند.

نيم قرن معتمد مراجع شيعه:

پس از رحلت مرحوم آيت الله العظمي بروجردي، ايشان معتمد مراجع نامي شيعه بودند و از بسياري از آنان نمايندگي و وكالت داشتند تا سالهاي آخر عمر كه وكيل تام الاختيار مرجع عاليقدر جهان تشيع حضرت آيت الله العظمي سيستاني (دامت بركاته) بودند.

اجازات و وکالات مراجع معظم تقليد:

مرحوم آيت الله مصباح موسوى (رحمة الله عليه) از عده زيادى از مراجع عظيم الشأن جهان تشيع داراى اجازه و وکالت بودند که به ترتيب تاريخ وکالتنامه عبارتند از آیات عزام:

1ـ حاج سيد حسين طباطبائى بروجردى (قدس سره).

2ـ حاج سيد محمود حسينى شاهرودى (قدس سره).

3ـ حاج سيد عبدالله شيرازى (قدس سره).

4ـ حاج سيد عبدالهادى شيرازى (قدس سره).

5ـ حاج سيد محسن طباطبائى حکيم (قدس سره).

6ـ حاج سيد ابوالقاسم موسوى خوئى (قدس سره).

7ـ حاج سيد احمد خوانسارى (قدس سره).

8ـ حاج سيد محمد رضا گلپايگانى (قدس سره).

9ـ حاج سيد روح الله موسوى خمينى (قدس سره).

10ـ حاج سيد محمد کاظم شريعتمدارى (قدس سره).

11ـ حاج سيد محمد حسينى روحانى (قدس سره).

12ـ حاج سيدعبدالاعلى سبزوارى (قدس سره).

13ـ حاج سيد على حسينى سيستانى ـ مدظله ـ.

14ـ حاج سيد محمد شيرازى (قدس سره).

15ـ شهيد ميرزا على غروى تبريزى (قدس سره).

16ـ حاج سيد سعيد طباطبائى حکيم ـ مدظله ـ.

17ـ حاج سيد محمد صادق روحانى ـ مد ظله ـ.

تحول در حوزه علميه مشهد:

مرحوم آيت الله مصباح (رحمة الله عليه) اهميت ويژه اى براى پرورش طلاب فاضل قائل بودند. بى نظمى هاى درسى را در حوزه نمى پذيرفتند و از اينکه عده اى از طلاب نمى توانند آن گونه که شايسته شأن يک روحانى است از وقت خود بهره ببرند نگران بودند.

بر اين اساس تصميم بر برپايى امتحانات در سطوح مختلف دروس حوزه گرفتند. در همين راستا طلّاب را در گروههاى متعدّد تقسيم، سرپرستى هر گروه را به استادى فرزانه واگذار کردند و در پايان هر ماه نيز آزمونى علمى به عمل مى آمد.

البته در دوران زعامت فقيه بزرگ اهل بيت (عليهم السلام) مرحوم آيت الله العظمى ميلانى (رحمة الله عليه) تلاش زيادى در اين امر مهم انجام شد و معظم له عنايت فراوانى به نظام آزمونى در حوزه داشتند.

تأسيس شهريه عمومى در حوزه علميه مشهد:

همواره حوزه علميه مشهد فاقد شهريه منظم بود و امور معيشتى طلاب با استفاده از موقوفات مدارس و نيز عنايت بعضى از اساتيد و مراجع شهر که در حد توان خويش رسيدگيهائى در اين امر داشتند، اداره مى شد و صورت منظمى نداشت.

فقر و محروميت در ميان طلاب و فضلاء و حتّى کثيرى از اساتيد حوزه امرى شايع بود.

مرحوم آيت الله مصباح با توصيه استادشان مرحوم آيت الله آقاى حاج شيخ هاشم قزوينى (رحمة الله عليه) و با تدبير خاص خويش، توجّه مرحوم آيت الله العظمى بروجردى را به اين مشکل جلب و بدين ترتيب شهريه عمومى حوزه علميه مشهد برقرار گرديد.

ويژگى هاى معنوى و اخلاق:

الف: مرحوم آيت الله مصباح (رحمة الله عليه) به مسأله عبادت اهميت بسيار مى داد، بطورى که کسب علم را بدون توجّه به اعمال عبادى ناقص مى دانست لذا به نماز شب و تهجّد توجّهى خاص داشت .

ب: مرحوم آيت الله مصباح (رحمة الله عليه) ساليان درازى بود که از وجوهات براى خود و فرزندانشان مصرف نمى کردند ودر قسمتى از وصيت نامه چنين نگاشته اند:

با اينکه مرجع وجوهات بودم ولى نخواستم از وجوهات براى آنها (فرزندانم) ذخيره کنم، خداوند متعال بهترين کفيل است.

ج: ايشان از همان اوائل تصدّى توجه زيادى به رسيدگى به امر فقرا، ضعفا و ايتام داشت و در طول زندگى پربار خود برنامه ريزى وسيعى براى اين مهم ترتيب داد بصورتى که بيت ايشان هميشه مرکز اصلى مراجعه اقشار محروم جامعه بود. اهتمام ايشان در طول نيم قرن در امر رسيدگى به امور طلاب و فضلاء و اساتيد حوزه، تشويق طلاب ساعي، رسيدگى به مدارس علميه و تأمين نيازهاى آنها زبانزد خاصّ و عام است.

افراد بسيارى در نيمه هاى شب ايشان را عبا بر سر در زمستانهاى سرد مشهد در مدارس و بر در حجرات طلاب در حال رسيدگى به امور آنان مشاهده کرده اند.

خدمات خاص و منحصر به فرد:

الف ـ از آنجايى که خدمت به عالمان شيعه با وجود مرحوم آيت الله مصباح (رحمة الله عليه) آميخته بود، ايشان در امر خدمت هم داراى نوآوريهايى مخصوص به خود بودند. يکى از خدمات جالب ايشان اين بود که عالمان و بزرگانى که نيازمند پرستارى بودند و احياناً بيمارى آنها حضور در محل خاصى را مى طلبيد، قسمتى از بيمارستان امام هادى (عليه السلام) را به اين مهم اختصاص داده بودند و کليه امکانات رفاهى اعم از پرستاران کار آزموده و ... را متناسب با شأن روحانى ايشان فراهم آورده بودند.

از جمله بزرگانى که به نحوى شايسته به آنها رسيدگى گرديد مى توان از:

1ـ مرحوم آيت الله سيد محمد باقر حجّت طباطبائى (قدس سره).

2ـ مرحوم آيت الله حاج سيد ابراهيم علم الهدى (رحمة الله عليه).

3ـ مرحوم ايت الله حاج شيخ عبدالنبى کجورى (رحمة الله عليه).

4ـ مرحوم آيت الله حاج سيد ابراهيم حجازى (رحمة الله عليه) نام برد.

ب ـ از ديگر خدمات شايان ذکر ايشان مى توان به جريان پناهنده شدن عدّه زيادى از علما و اهل علم حوزه علميه قم و بعضى از بلاد ديگر در ايام بمبارانهاى رژيم بعث عراق به جوار حضرت على بن موسى الرضا (عليه السلام) اشاره کرد که در اين هنگام مرحوم آيت الله مصباح (رحمة الله عليه) تعداد زيادى از مسافرخانه ها، خانه هاى شخصى را اجاره کردند و در اختيار اين افراد قرار دادند. و از هر گونه خدمات نقدى و جنسى به آنان دريغ نفرمودند.

ج ـ ديگر از خدمات آن مرحوم مى توان به تأسيس و راه اندازى صدها مسجد و حمام و حسينيه در شهرها و روستاهاى استان پهناور خراسان اشاره کرد.

د ـ از موارد خدمات خاص و مهم ايشان تأسيس مرکز کمک رسانى به حدود پنج هزار خانواده از شيعيان آواره عراق بود.

 مراکز و مؤسسات تابعه بيت آيت الله مصباح موسوى (رحمة الله عليه)

در طول زندگانى پر برکت معظم له مراکز و مؤسساتى در جهت خدمات فرهنگي، ديني، اجتماعي، رفاهى و درمانى توسط بيت ايشان تأسيس گرديد که با توجّه به شدّت اخلاص ايشان غالب اين مراکز فاقد اعلان و تابلو مي باشد.   بيشتر....

رحلت:

« خالطوا الناس مخالطة إن متم معها بکوا عليکم و إن عشتم حنّوا إليکم.»

نهج البلاغه

آيت الله سيد محمد حسين مصباح سرانجام در عصر روز دوشنبه 15 ربيع الثانى 1424 هـ.ق مطابق با 26 خرداد ماه 1382 پس از کسالتى جانکاه و تحمّل رنج بسيار به جوار رحمت حق شتافت ارتحال ايشان با آنکه پس از کسالتى طولانى و بسترى شدن در بيمارستان پارس تهران در مدّتى قريب به دو ماه واقع شد ولى با موجى از اندوه در ميان دوستان و علاقمندان بيشمار ايشان روبرو شد.

پيکر مطهر ايشان در فرودگاه مشهد مورد استقبال جمعيتى انبوه از فضلاء و طلاب و طبقات مختلف مردم قرار گرفت.

مراسم غسل در حسينيه بيت ايشان که نزديک به يکصد سال محل برگزارى مجالس عزادارى حضرت سيد الشهداء (عليه السلام) بود در حضور علاقمندان و ارادتمندان همراه با دعا و توسل در شب چهارشنبه انجام شد.

و صبح روز بعد با تشييعى بى نظير با حضور طبقات مختلف مردم و هيأت ها و دستجات عزادارى به طرف حرم مطهر رضوى (عليه السلام) حرکت داده شد. در پايان اين تشييع بى نظير که با آه و زارى تشييع کنندگان همراه بود، حضرت آيت الله حاج ميرزا على آقا فلسفى - مد ظله - بر پيکر مطهر ايشان نماز گزاردند.

حوزه علميه مشهد با تعطيل دروس و کسبه و اصناف مختلف با تعطيل محل کسب، در اين حادثه مولمه نسبت به ايشان اداى احترام کردند.

پس از اقامه نماز در صحن نو (صحن آزادي) و عدم امکان دفن در محل مناسب در آستان قدس رضوى جنازه به بيت ايشان عودت داده شد و ايشان سرانجام پس از قريب نيم قرن تلاش مستمر و خدمت به حوزه علميه و مردم شريف استان خراسان و خصوصاً مشهد مقدس در حسينيه خانه خويش به خاک سپرده شد.

خاکى که پذيراى پيکر شريف ايشان شد حدود يکصد سال محل عزادارى خامس آل عبا بود.

مجالس ترحيم باشکوهى در مشهد مقدس و قم از طرف بيوت مراجع عظيم الشأن گذشته و حال بالخصوص از طرف دفتر آيت الله العظمى سيستانى _ مدظله _ برگزار گرديد.

تجليل فوق العاده مردم از مرحوم آيت الله مصباح در مراسم مختلف ارتحال ايشان نشانگر آن بود که جامعه شيعه هيچگاه خدمتگزاران خود را فراموش نمى کند و ارزش خدمت را به خوبى مى داند، مردم به روحانى مهذب و خدمتگزارى چون مرحوم آيت الله مصباح به ديده پدرى مهربان و دلسوز و طبيبى وظيفه شناس مى نگريستند که در شدائد ايام و مشکلات روزگار به او پناه مى برند.

و اما امروز ...

هر چند در گذشت حضرت آيت الله آقاى حاج سيد محمّد حسين مصباح - قدس سره - ضايعه اى جانکاه و جبران ناپذير مى باشد اما در ذيل عنايات خاصه حضرت بقية الله الاعظم امام زمان - عجل الله تعالى فرجه الشريف - با تأييد و اجازه حضرت آيت الله العظمى حاج سيد على سيستانى - مدّ ظلّه العالى - کليه فعاليت هاى بيت معظم مصباح با اشراف و نظارت حضرت حجّت الاسلام و المسلمين آقاى حاج سيد محمد باقر مصباح - دامت برکاته - به گونه اى شايسته ادامه دارد.

آية الله الإمام حسين المؤيد (Arabic)

آية الله الإمام حسين المؤيد عالم دين عراقي من الإصلاحيين الشيعة، ومن الناشطين في موضوع التقارب بين المذاهب

هاجر إلى إيران لتلقي العلوم الدينية فيها وحصل على مرتبة الإجتهاد وهو لم يتجاوز الـ 19 سنة عاد إلى العراق بعد احتلال بغداد من قبل قوات الاحتلال بقيادة الولايات المتحدة وإسقاط النظام القائم فيها عرف الشيخ حسين المؤيد بموقفه المعارض بقوة للاحتلال والقوى التي جاءت معه وليس سرا فهو من المؤيدين للمقاومة السياسية والعسكرية للاحتلال